Mange års avlsarbeid har gjort den norske grisen verdskjend. Her som hjå våre andre dyr, er det dyrehelsa som er så god at andre land vil ha vårt svin i sin avl. Hjå oss har svinekjøt rikare tradisjonar enn alle andre råvarer. Årsakene er mange. For dei fleste har det vore enkelt å halde gris, og grisen hadde rask vekst. Tidlegare var grisen den viktigaste feittkjelda i kosthaldet, men slik er det ikkje lenger.

Eit omfattande foredlingsarbeid i svinehaldet har gjort dagens svinekjøt mykje magrare og meir einsarta. Vi kokkar tykkjer at kjøtet er for magert, og svineavlen har til ein viss grad lykkast med å få fram eit mer marmorert svinekjøt, noko som i større grad vil setja svinekjøt på restaurantmenyane att.

Det finst mange tradisjonelle retter av svinekjøt. Ein av dei er morr, også ein av mine livretter. Denne retten bør vi au greie å lage og servere meir spennande enn vi oftast gjer.

• ca 300 g svinemorr
• 1 ss smør
• salt og kvit pepar
• 2 store laukar skorne i båtar
• litt olje eller klara smør
• 4 «ark» potetlefse (ca 12-15 cm i firkant) - potetlompe eller krotakake kan òg brukast
• 2-3 ss sæterrømme
• 1 ss finskoren frisk timian

Fres morren i gryte i litt smør til han er heil steikt, krydre med salt og pepar. Hald han varm. Blank lauken i ein kjel i litt klara smør eller olje, han må ikkje bli brun og brend. Fordel morren på dei 4 lefsene, pakk lefsa godt rundt kjøtet, som ein pose eller pakke. Ha rømme og timian i lauken, rør godt saman og krydre. Fordel lauken på 4 tallerkar, legg lefseposene oppå, og server.

Tips: Lag «hyssing» av forvella purrelauk og knyt rundt lefsa til ein sekk.

Svinemorr vert au kalla svinehakk, og det vert au laga hakk eller morr av andre kjøtslag som kan nyttast på same måten.

Dette er ein av dei rettene som gjestar på Fossheim Turisthotell ofte stansar ved både ein og fleire gonger. Ikkje så rart, vi likar alle både røykt og salt smak. Til 8-10 personar: ca 2 kg lettsalta og røykt svineribbe utan bein, men med svor Kålrotpuré

• 1 1/2 kg kålrot
• vatn
• salt og nykverna kvit pepar
• 3-4 ss smør
• 1-2 dl mjølk
• 1/2 riven muskatnøtt

Lettsalta og røykt svineribbe: Forvarm steikjeomn til 150 °C. Rut svoren som til vanleg ribbe. Set på rist over langpanne i steikjeomn. Fyll om lag 1 l vatn i langpanna. La det heile stå i om lag 1 1/2 time. Etter 1 1/2 time skal rista flyttast øvst i omnen og temperaturen hevast til 225°C. La ribba stå slik til svoren er sprø, om lag 30 minutt. Ver varsam med å bruke grillen, denne ribba blir lettare svidd enn vanleg ribbe. Ta ribba ut av omnen og la ho kvile i 10-15 minutt før du skjer opp og serverer samen med kålrotpureen.

Kålrotpuré: Reins kålrota og skjer ho i terningar. Kok kålrota mør i vatn krydra med litt salt og pepar. Slå av kokevatnet. Køyr puré av kålrota i kjøkenmaskin saman med smør og mjølk, medan kålrotterningane er varme. Smak til med litt muskat.