FINGERMAT
Snitter er ein velkjent betegnelse på fin mat over heile verda. Men namnet høyrest svært formelt ut. Eit norsk ord for dette er fingermat. Korleis uttrykket fingermat kom til, veit eg ikkje heilt sikkert, men det er nå i den siste tida det er kome i bruk ved store og små tilstelningar.
|
Om det var eg eller andre som drog det i gang, veit eg heller ikkje. Om det er godt uttrykk, kan sikkert diskuterast, men det er befriande, og det gjev også kokken rom og mogelegheit til også ved eit enkelt måltid å servere mat som er i tråd med vår identitet og tradisjon. Eit måltid treng ikkje nødvendigvis vera stivt, og ein treng ikkje sitje tilk bords både vel og lenge for at det skal vera bra. Same kva slags arrangement det er, så skal det gjerne vera servering med, og da må maten vera god. Sjølv har eg brukt fingermat i fleire spesielle anledningar. Da Dronning Sonja la ned grunnsteinen til Norsk Fjellmuseum i Lom sommaren 1992, serverte eg fingermat i ei 300 år gamal stugu i Presthaugen i Lom, rett ved der fjellmuseet skal liggja. Og tema for fingermaten var sjølvsagt fjellet og nistematen. |
 |
Seinare på året brukte eg fingermat da Dronninga opna den nye målerisamlinga på Lillehammer, og i mange andre høve har eg brukt fingermat som ei fin servering når mange folk samlast, og der kanskje både plassmangel og andre praktiske ting gjer meir formell servering umogeleg.
Slik kan det vel også vera heime. Inviterer vi gjester, så vil vi gjerne ha noko å servere, og aller helst noko som er godt og litt spesielt. Så fingermat kan også passa til enkelte anledningar på det heimlege kjøkenet, der vertskapet kan få vise sin fantasi i bruk av kjende råvarer. Sjølv om serveringa er enkel, så er det ein del forarbeid som skal gjerast. Det skal også liggje handverk, omtanke og nytenkning i slik servering.
For folk flest er det ei avveksling å kunne gå og plukke sjølv med hendene mange ulike smakar og matslag frå ymse fat, og samstundes kanskje diskutere maten og smakane med andre.
Grovbrød med graven reinsdyrfilet og skogsbærrømme
Graven reinsdyrfilet, sjå eigen oppskrift. Anna kjøt kan også nyttast med same framgangsmåte.
Skogsbærrømme
- 1 dl sæterrømme
- 2 dl skogsbæryoghurt
- grovbrød
- smør
- ½ kg graven reinsdyrfilet
Skogsbærrømme. Pisk rømmen stiv og vend inn youghurten. Skjer godt grovbrød i tunne skriver. Ha på smør i tunt lag, del skivene i 4. Skjer fileten litt på skrå i tunne skiver og legg dei som ein blome på brødet. Fyll med rømmen midt i blomen. Pynt gjerne med litt heil tyting. Legg fingermaten pent på fat, bryk gjerne steinheller eller trefat. Legg ikkje for mykje på kvart fat, fyll heller etter.
Flatbrødbitar med Norzolakrem
Norzolakrem
- 3 dl sæterrømme
- 150 g Norzola
- 1 ss finhakka frisk timian
Ha rømmen i ein bolle og riv osten på grov rasp oppi. Ha i timian og bland godt. Legg kremen med skei på flatbrødbitar og pynt med litt urter.
Lefse med Jarlsbergost, skinke og grov sennep
Rull lefse med tunnskoren Jarlsbergost og skinkeskiver påsmurt grov sennep. Del dei i passande stykke og fest rullane med ein tannpirkar.
Rakefiskmousse med lauk lagvis med lefse eller krotakake
- 100 g lauk
- 1 dl akevitt
- 250 g beinfri rakaure
- ½ ts nykverna kvit pepar
- 4 lefsestykke, kvar på 20 x 20 cm, eller 4 krotakaker
Finhakk lauken og ha han i hurtigmiksar saman med akevitt og rakaure. Køyr til fin masse og bland inn peparen. Smør mousse og lefse i 4 lag. Skjer til pene firkantar og pynt med sylta kålrot som du festar med tannpirkar.
Røykjelaksmousse i lefse
Små rullar av lefse fylte med røykjelaksmousse
- 3-4 krotakaker
- 300 g røykjelaks utan skinn
- 1 dl vørterøl
- 2-3 ss sæterrømme
Bruk ferdig krotakake som du dynkar med kaldt vatn. Legg krotakakene innpakka i eit klede eller handkle til det vert mjuke. Skjer røykjelaksen i skiver. Bland skivene med øl og rømme i hurtigmiksar eller foodprocessor, og køyr dei til ei jamn masse. Smør moussen over krotakakene, rull dei saman og del dei i pene stykke.
